Câu 91–180
Cái quay búng sẵn trên trời
Mờ mờ nhân ảnh như người đi đêm.
Màu mộc thạch vàng kim ố cổ
Nét cầm ngư ủ vũ ê phong
Tiêu điều nhân sự đã xong
Sơn hà cũng ảo, côn trùng cũng hư.
Cầu Thệ thủy ngồi trơ cổ độ
Quán thu phong đứng rũ tà huy
Phong trần đến cả sơn khê
Tang thương đến cả hoa kia cỏ này.
Tuồng ảo hóa đã bày ra đấy
Kiếp phù sinh trông thấy mà đau
Trăm năm còn có gì đâu
Chẳng qua một nấm cổ khâu xanh rì.
Mùi tục lụy dường kia cay đắng
Vui chi mà đeo đẳng trần duyên
Cái gương nhân sự chiền chiền
Liệu thân này với cơ thiền phải nao?
Thà mượn thú tiêu dao cửa Phật
Mối thất tình quyết dứt cho xong
Đa mang chi nữa đèo bòng
Vui gì thế sự mà mong nhân tình?
Lấy gió mát trăng thanh kết nghĩa
Mượn hoa đàm đuốc tuệ làm duyên
Thoát trần một gót thiên nhiên
Cái thân ngoại vật là tiên trong đời!
Ý cũng rắp ra ngoài đào chú
Quyết lộn vòng phu phụ cho cam
Ai ngờ trời chẳng cho làm
Quyết đem dây thắm mà giam bông đào.
Hẳn túc trái làm sao đây tá?
Hay tiền nhân hậu quả xưa kia?
Hay thiên cung có điều gì?
Xuống trần mà trả nợ đi cho rồi?
Kìa điểu thú là loài vạn vật
Dẫu vô tri cũng bắt đèo bòng
Có âm dương, có vợ chồng
Dẫu từ thiên địa cũng vòng phu thê.
Đường tác hợp trời kia run rủi
Trốn làm sao cho khỏi nhân tình?
Thôi thôi ngoảnh mặt làm thinh
Thử xem con tạo gieo mình nơi nao?
Tay nguyệt lão khờ sao có một
Bỗng tơ tình vướng gót cung phi
Cái đêm hôm ấy đêm gì?
Bóng dương lồng bóng đồ mi trập trùng.
Khoa thược dược mơ mòng thụy vũ
Đóa hải đường thức ngủ xuân tiêu
Cành xuân hoa chúm chím chào
Gió đông thôi đã cợt đào ghẹo mai.
Xiêm nghê nọ tả tơi trước gió
Áo vũ kia lấp ló trong trăng
Sênh ca mấy khúc vang lừng
Cái thân Tây Tử lên chừng điện Tô.
Đệm hồng thúy thơm tho mùi xạ
Bóng bội hoàn lấp ló trăng thanh
Mây mưa mấy giọt chung tình
Đình trầm hương khóa một cành mẫu đơn.
Tiếng thánh thót cung đàn thúy dịch
Giọng nỉ non ngón địch đan trì
Càng đàn càng địch càng mê
Càng gay gắt điệu càng tê tái lòng!
Mày ngài lẫn mặt rồng lồ lộ
Sắp song song đôi lứa nhân duyên
Hoa thơm muôn đội trời trên
Cam công mang tiếng thuyền quyên với đời.
Trên chín bệ mặt trời gang tấc
Chữ xuân riêng sớm chực trưa chầu
Phải duyên hương lửa cùng nhau
Xe dê lọ rắc lá dâu mới vào.
Khi ấp mận ôm đào gác Nguyệt
Lúc cười sương cợt tuyết đền Phong
Đóa lê ngon mắt cửu trùng
Tuy mày điểm nhạt nhưng lòng cũng xiêu.
Vẻ vưu vật trăm chiều chải chuốt
Lòng quân vương chi chút trên tay
Má hồng không thuốc mà say
Nước kia muốn đổ thành này muốn long.
Vườn Tây Uyển khúc trùng Thanh Dạ
Gác Lâm Xuyên điệu ngả Đình Hoa
Thừa ân một giấc canh tà
Tờ mờ nét ngọc lập lòa vẻ son.
Trên trướng gấm chí tôn vòi vọi
Những khi nào gần gũi quân vương
Dẫu mà tay có nghìn vàng
Đố ai mua được một tràng mộng xuân?
Thôi cười nọ lại nhăn mày liễu
Ghẹo hoa kia lại diễu gót sen
Thân này uốn éo vì duyên
Cũng cam một tiếng thuyền quyên với đời!
Hết Câu 91–180
Đây là phần 2/4 của Cung oán ngâm khúc. Cung oán ngâm khúc là tác phẩm thơ của Nguyễn Gia Thiều (1741–1798).
Chuyện đến đâu rồi?
Chuyện mở ra trong cung vắng, nơi một cung nữ xưa kia nhan sắc khuynh thành nay ngồi than thân phận bạc bẽo giữa gió thu hiu hắt. Nàng nhớ lại thuở mới vào cung, tài sắc lừng danh rồi suy ngẫm về cõi đời vô thường, coi phú quý chỉ là mồi nhử. Ấy vậy nàng từng toan tu hành để dứt tình, nhưng duyên số vẫn kéo nàng về. Một đêm, nhà vua đưa nàng về hầu trong điện, được sủng ái trên trướng gấm, nhưng nàng cũng hiểu mình chỉ là thân phận gió trăng.
Tác giả mất từ năm 1975 trở về trước — tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ quyền tác giả, được đăng toàn văn. Nguồn: vi.wikisource.org/wiki/Cung oán ngâm khúc (bản phổ biến).