Nhuộm răng
Con trai con gái chừng mười tuổi trở lên, rụng hết một lượt răng sữa, mọc đủ răng khác rồi thì nhuộm răng.
Cách nhuộm răng trước hết dùng cánh kiến tán cho nhỏ, vắt nước chanh để kín bảy ngày, rồi chờ tối đi ngủ thì phiết thuốc ấy vào hai mảnh lá dừa hoặc lá cau mà ấp vào hai hàm răng. Trong khi nhuộm phải kiêng nhai, ăn cái gì phải nuốt, vì sợ nhai thì nó lại phai thuốc ra. Nhuộm như thế độ dăm bảy hôm, cho răng đỏ già ra màu cánh gián, thì bôi thuốc răng đen mà nhuộm. Thuốc răng đen làm bằng phèn đen trộn với cánh kiến, nhuộm một hai miếng là đen kịt lại, đoạn lấy cái sọ dừa để lên con dao mà đốt cho chảy nhựa ra, rồi lấy nhựa ấy phết vào răng cho không phai ra được nữa, gọi là giết răng, từ đó ăn không phải kiêng nhai nữa.
Đàn ông nhuộm một hai lần thì thôi, đàn bà thường mỗi năm một lần nhuộm; vì đàn bà lấy răng đen nhánh làm đẹp, cho nên có người nhuộm mãi đến ngoài ba mươi tuổi mới thôi.
Ít lâu nay các người theo tân học đã bỏ tục ấy, đàn bà con gái chuộng mới cũng đã để trắng cho là đẹp.
Sự đẹp xấu ở trong hàm răng, cũng tùy theo cái mắt quen nhìn, dẫu trắng dẫu đen, không hề chi cả. Duy một điều, chất nó vốn trắng, cứ theo tính tự nhiên mà để trắng cũng được, hà tất phải sinh sự lôi thôi cho khó nhọc?
Có người nói rằng nhuộm răng không cốt gì làm cho đẹp, cốt để cho khỏi sâu răng, cho được chắc chân răng. Nói vậy vị tất đã phải, vì chán người nhuộm răng mà vẫn sâu răng. Muốn cho khỏi sâu thì chi cho bằng mỗi bữa ăn xong, phải xỉa cho sạch, hoặc chải cho kỹ, đừng để đồ ăn giắt vào chân răng thì không bao giờ sâu được.
Song tục quen đã lâu, đàn ông trắng răng thì chẳng sao, chớ đàn bà nhà tử tế bây giờ mà trắng răng, thì coi cũng khí ngộ một đôi chút. Nhưng lâu dần cũng phải quen mắt, có lẽ quen mắt rồi thì trắng lại đẹp hơn đen nhiều.
Hết Nhuộm răng
Đây là chương 92/99 của Việt Nam phong tục. Việt Nam phong tục là công trình khảo cứu của Phan Kế Bính (1875–1921).
Chuyện đến đâu rồi?
Cuốn Việt Nam phong tục của Phan Kế Bính đi từ gia tộc đến làng xã và xã hội, khởi đầu bằng nhận định rằng mỗi nước có phong tục riêng, có hay có dở, và cần cải cách dần. Sách bàn về cha mẹ với con, anh chị em, thân thuộc, thờ phụng tổ tiên, đạo làm con và các lễ mừng thọ, sinh nhật. Từ tang ma, cải táng, kỵ nhật đến tết lễ, cưới hỏi, chế độ vợ lẽ và tục cầu tự, tác giả lần lượt phê phán những thói phô trương, mê tín và đề xuất giản tiện. Sách cũng xét đến tục nuôi nghĩa tử, thờ thần hoàng, tế tự, nhập tịch và đại hội làng, với tinh thần vừa khảo cứu vừa phê bình. Đến cuối chương 92, sách đã chuyển sang các tục về ăn mặc, nhà cửa, để tóc và nhuộm răng, với lời kêu gọi bỏ điều hủ bại mà giữ quốc túy.
Tác giả mất từ năm 1975 trở về trước — tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ quyền tác giả, được đăng toàn văn. Nguồn: vi.wikisource.org/wiki/Việt Nam phong tục.