Hát xẩm
Những người đui mù lòa mắt học nghề đàn hát, rồi rủ nhau một tụi độ năm, sáu người, vừa đàn ông vừa đàn bà, dắt nhau đến các nơi thành thị, kiếm chỗ đông người, trải chiếu ngay các nơi vệ đường mà hát.
Bọn xẩm, kẻ thì đánh trống gõ phách, kẻ thì kéo nhị, kẻ thì gảy đàn bầu, rồi đồng thanh mà hát, hoặc đi giọng nam, hoặc đi giọng bắc, ăn theo tiếng nhị tiếng đàn, nghe cũng vui tai.
Đàn bà trẻ con người lớn xúm xít vào xem, kẻ thưởng dăm ba đồng kẽm, người cho một vài xu. Hễ người xem vãn rồi thì lại dắt nhau đi chỗ khác.
Hát xẩm cũng là một nghề sinh nhai của bọn mù lòa, nghề ấy chính là một kế cứu kẻ tàn tật.
Hết Hát xẩm
Đây là chương 95/99 của Việt Nam phong tục. Việt Nam phong tục là công trình khảo cứu của Phan Kế Bính (1875–1921).
Chuyện đến đâu rồi?
Cuốn sách là khảo cứu về phong tục Việt Nam đầu thế kỷ XX, đi từ gia tộc đến làng xã và xã hội. Tác giả nhấn mạnh phong tục vừa có hay vừa có dở, và đổi thay là lẽ tự nhiên nên cần cải cách dần. Từ gia đình, sách bàn về sinh con, anh chị em, thân thuộc, thờ phụng tổ tiên, đạo hiếu, lễ thọ, lễ tang, cải táng và ngày giỗ. Sang phần làng xã, sách trình bày hôn nhân, cưới xin, vợ lẽ, cầu tự, việc tế tự, hội hè, ngôi thứ, viên chức, hương ẩm, thuế khóa, binh lính, khoán ước, hội tư cấp, nghĩa sương, đến chương 95 về nghề hát xẩm của người mù.
Tác giả mất từ năm 1975 trở về trước — tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ quyền tác giả, được đăng toàn văn. Nguồn: vi.wikisource.org/wiki/Việt Nam phong tục.